Wtorek, 7 lutego 2012 r. Ryszarda, Teodora i Romana
Wizyt na stronie: 39978 | Wczoraj: 65 | Dzisiaj: 66 | Teraz: 7

Zawartość tej strony wymaga nowszej wersji programu Adobe Flash Player.

Pobierz odtwarzacz Adobe Flash

 dla ducha
Garncarstwo Łążkowskie
Garncarstwo Łążkowskie


Początki garncarstwab wieku było ich już kilkunastu sprowadzonych wraz z rodzinami z Sokołowa i Medyni Głogowskiej przez Mojżesza Szwarcmana, kupca żydowskiego z Janowa Lubelskiego. Przekazali oni miejscowym umiejętności techniczne i artystyczne wyższe od posiadanych przez łążkowskich garncarzy, wyrabiających „zgrzebną”, biskwitową, niezdobioną ceramikę.

Rodzinami od pokoleń podtrzymującymi tradycje łążkowskiego garncarstwa są rodziny Kurzynów i Żelazków. Ceramika wytwarzana przez Henryka Kurzyną, Adama i Mieczysława Żelazków nawiązuje kształtem, formą i zdobnictwem do artystycznego łążkowskiego garncarstwa.

Wytwarzana w Łążku ceramika zaliczana jest do najładniejszych w Polsce. Wyróżnia się bogata skalą barw, wspaniałą ornamentyką. Wyroby z Łążka swą charakterystyczna formą np. doniczki kielichowe oraz dekoracją geometryczną i roślinną występującą w przeróżnych kombinacjach, odbiegają zdecydowanie od pretensjonalnych naczyń wykonywanych w innych ośrodkach „dla miasta”. Motyw kogucika i kielichowata forma doniczki, polewanie całych powierzchni naczyń pobiałką są wyróżnikiem dla tego ośrodka garncarskiego.

lazek_1.jpg

Do wyrobu ceramiki używana jest w Łążku glina czerwona i siwa, wydobywana na polach lub w rzece Bukowej. Po pierwszej obróbce surowca, tzw. „wyprawie” (siekaniu, razowaniu, struganiu, deptaniu), która z biegiem czasu została zastąpiona obróbką w „sznajderze”,glina magazynowana jest w piwnicach. Przed rozpoczęciem toczenia naczyń poddaje się ją „klusowaniu” – ugniataniu jak ciasto. Następnie formowana w kule o wielkości potrzebnej do wytoczenia jednego naczynia, układana jest na warsztacie w pobliżu kręgu.

Do toczenia wyrobów używane jest kolo nożne bezsponowe, zwane kręgiem. Po wytoczeniu wyroby schną około trzech dni. Następnym etapem jest glazurowanie, czyli polewanie szkliwem ołowiowym, nadającym naczyniom połysk. Polewy stosowane przez garncarzy z Łążka dzięki dodatkom tlenków niektórych metali mają różne kolory: czerwony, biały i zielony. Polewa pokrywana jest na ogół cala powierzchnia naczyń. Jedynie misy maja polewane tylko wnętrze. Donice są biskitowe.

lazek_2.jpg

Tradycyjna ceramika łążkowska zdobiona jest „pisaniem” czyli malowaniem pędzlem wykonanym z sierści z grzbietu kota lub z włosków ogona wiewiórki i rożkiem zakończonym dudką z gęsiego pióra. „Pisanie „ naczyń było i jest zajęciem przede wszystkim dla kobiet . W Łążku zdobiono naczynia za pomocą fladrowania, gumowania, bogacenia i dekoracji plastycznej. Ta ostania technika była stosowana sporadycznie. Najprymitywniejszą formą zdobienia ceramiki w Łążku było prawdopodobnie kropienie naczyń ustawionych na podłodze, miotłą zmoczoną w pobiałce. Technikę tę stosował Jan Drak.

Zdobnictwo łążkowskie oparte jest na układach pasowych ułożonych równolegle (liniach prostych, zygzakowatych, falistych, kropkach, spiralach, łukach). Układami ośrodkowymi: rozetami, małymi i dużymi kropami zdobione są wnętrza mis i talerzy. Dekoracje roślinne: „gałązeczki” i kwiatony występują często na brzuścach dzbanów.

Wyroby łączkowskie wypalane były początkowo w piecach tzw. Polowych, usytuowanych poza pracownią. W okresie międzywojennym zaczęto budować piece wewnątrz pracowni. Wypał naczyń trwał zazwyczaj 24-30 godzin. Rozpoczynało się go wieczorem. Wybór dnia uzależniony był od pogody. Po skończonym wypale czekano na ostygniecie pieca, po czym wyjmowano z niego wyroby.

lazek_3.jpg

Wyroby łążkowskie maja charakter użytkowy i ozdobny. Wyrabiane tu były i są : dzbany, donice, garnki, słoje, formy na ciasto, „odciagaczki”- naczynia do oddzielenia śmietany od mleka, dwojaki, talerze, miski, doniczki, flakony na kwiaty, lichtarze, kropielniczki i popielniczki. Lepiono tu również zabawki dziecięce, drobną plastykę figuralną, skarbonki dla dzieci, rytualne naczynia żydowskie.

Od kilku lat Muzeum Regionalne w Janowie Lubelskim organizuje Ogólnopolskie Spotkania Garncarskie przyciągające liczne rzesze zainteresowanych poznaniem tajników garncarskiego zawodu. W tych dniach kilkunastu garncarzy z całego kraju prowadzi bezpłatne i otwarte dla wszystkich warsztaty. Dla garncarzy to możliwość nawiązania kontaktów i współpracy z innymi ośrodkami oraz wymiana cennych doświadczeń, a dla młodego pokolenia, które jest głównym odbiorcą spotkań, możliwość poznania tego wspaniałego rzemiosła.
Wszystkich zainteresowanych sztuką garncarską zapraszają do siebie panowie Henryk Kurzyna oraz Adam i Mieczysław Żelazko.


Barbara Nazarewicz
Łążek Garncarski

lazek_4.jpg

lazek_5.jpglazek_6.jpg

Zamieścił: Administrator 2010-04-27 10:19:08
Zmodyfikował: Administrator 2010-10-22 12:45:22
Ilość wyświetleń: 274
Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania
"Leśny Krąg"
ul. Ogrodowa 16, 23-300 Janów Lubelski
woj. lubelskie
tel./fax 15 8722-652
email: biuro@lesnykrag.pl
email: lesnykrag@interia.pl
Lokalna Grupa Działania: „LEŚNY KRĄG” współfinansowana jest
ze środków Unii Europejskiej w ramach osi 4-LEADER
Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
© 2010 LGD Leśny Krąg. Wszelkie prawa zastrzeżone.